Οι 10 αλλαγές στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Δημοτικά δημοψηφίσματα, κατάργηση β΄ γύρου εκλογών

Κατατέθηκε στη Βουλή ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αναμένεται να συζητηθεί στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή την προσεχή εβδομάδα, προκειμένου εντός του Ιουνίου να τεθεί και στην κρίση της Ολομέλειας.

Όπως έχει δηλώσει το υπουργείο Εσωτερικών, ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν κάθε πτυχή της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας.

Όπως επισημαίνει το υπουργείο Εσωτερικών για τις δέκα πιο σημαντικές αλλαγές στην Τοπική Αυτοδιοίκηση:

1. Οι περιφέρειες της χώρας, δεκαπέντε χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή τους δεν είχαν αποκτήσει ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα ταυτόχρονα να διέπονται από διατάξεις που αφορούν τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες, τις πρώην κρατικές περιφέρειες και τις αιρετές νομαρχίες. Σε πολλές περιπτώσεις, το ίδιο ζήτημα μπορούσε να εμπίπτει στην αρμοδιότητα περισσότερων του ενός φορέων, χωρίς σαφή ιεράρχηση, γεγονός που οδηγούσε σε αναποτελεσματικότητα και σύγχυση. Αυτό τελειώνει με τη θεσμοθέτηση του ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης για δήμους και περιφέρειες.

2. Συμμετοχή πολιτών στην οργάνωση και στη δράση των δήμων. Θεσμοθέτηση της διεξαγωγής συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θεσμικές εγγυήσεις για τη διαδικασία διεξαγωγής του. Αναβάθμιση των συμβουλίων νέων, με σαφείς κανόνες για την εκλογή τους και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας.

3. Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας των αιρετών οργάνων. Η υποχρέωση δημοσιοποίησης των αποφάσεων, η αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων και η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου συμβάλλουν στη δημιουργία ενός πλαισίου που ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη διοίκηση.

4. Αναδιοργάνωση του συστήματος διακυβέρνησης των δήμων και των περιφερειών. Με την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των συλλογικών οργάνων της αυτοδιοίκησης (δημοτικό και περιφερειακό συμβούλιο, δημοτική και περιφερειακή επιτροπή, λοιπές επιτροπές και συμβουλευτικά όργανα) και την καθιέρωση ενιαίων κανόνων λειτουργίας, επιδιώκεται η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και η αποφυγή συγκρούσεων αρμοδιοτήτων.

5. Αποτελεσματικότητα και διαφάνεια στη λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών, ώστε να μην δημιουργούνται γκρίζες ζώνες επιδεχόμενες πολλαπλών ερμηνειών.

6. Αντικειμενικό και στοχευμένο σύστημα ελέγχου νομιμότητας αποκλειστικά (και σε καμία περίπτωση σκοπιμότητας) επί των πράξεων και των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, μέσω της λειτουργίας ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας Ο.Τ.Α..

7. Σαφής προσδιορισμός της καταστατικής θέσης των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, δηλαδή της αντιμισθίας και των εξόδων παράστασης, της αναστολής της επαγγελματικής τους δραστηριότητας ή της λήψης ειδικής άδειας.

8. Καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με στόχο τη σαφή κατανομή τους μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης. Με τον τρόπο αυτό, αποφεύγονται επικαλύψεις και κενά, ενώ ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ των επιπέδων διακυβέρνησης προς όφελος του πολίτη.

9. Αλλαγή του τρόπου εκλογής αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, προκειμένου να ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και η συμμετοχή των δημοτών.

10.Ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης. Υπάρχει μια συνειδητή επιλογή στον Κώδικα να λειτουργούν ηλεκτρονικές εφαρμογές προς υποβοήθηση της συμμετοχής των πολιτών στα όργανα της αυτοδιοίκησης, αλλά και της εξυπηρέτησής τους στην καθημερινή διάδραση με την αυτοδιοίκηση. Έτσι, στο πλαίσιο του Κώδικα προβλέπεται η δημιουργία εφαρμογών με πολλαπλές διαλειτουργικότητες.